Wanneer gebruik maken van crisisopvang?

Crisisopvang kan wenselijk zijn in situaties waarin de relatie tussen de pleger en het slachtoffer uitmondt in mishandeling, of dreigt dat te gaan doen. Het gaat dan niet om een eenmalige crisissituatie, maar ook (juist) om langdurige mishandeling of dreiging hiervan.

Wanneer toepassen?

Het uit huis plaatsen van de oudere is een goede stap wanneer het eigen netwerk rond de oudere klein is en onvoldoende hulp en ondersteuning biedt voor de oudere om thuis te kunnen blijven wonen of tijdelijk bij familie of vrienden te verblijven.

Ook wanneer een situatie onveilig lijkt, maar nog niet duidelijk is wat er precies aan de hand is, is crisisopvang een goed middel: het slachtoffer wordt tijdelijk elders ondergebracht om de potentiële dreiging van geweld weg te nemen en intussen kan worden onderzocht wat er thuis precies speelt. Indien nodig kan aan de oudere zorg worden geboden die thuis (door de pleger die ook de mantelzorger is) niet (meer) geboden werd of wegvalt door het uit huis gaan van de oudere.

Belemmeringen

Voor crisisopvang voor mishandelde ouderen bestaat een aantal belemmeringen. Ten eerste kan het weghalen van de oudere uit diens vertrouwde omgeving onwenselijk zijn. Het bieden van onderdak anders dan de bekende omgeving waarin de oudere jarenlang met plezier heeft gewoond, leidt niet altijd tot een verbetering van de situatie omdat ouderen zich minder makkelijk aanpassen aan een wijziging van dit soort omstandigheden.

Ouderen zijn al jaren gewend aan hun partner of klein(kind) en worden dan ineens geconfronteerd met andere mensen. Behalve bij het stoppen van de mishandeling, zijn veel ouderen daarom ook gebaat bij de voortzetting van normaliteit. Dit geldt zeker voor ouderen bij wie sprake is van een beginnende dementie of cognitieve achteruitgang: in een nieuwe omgeving kan deze worden versneld.

Het kan ook zijn dat de oudere zelf, ondanks de ernst van de situatie, niet naar een crisisbed wil omdat hij/zij bang is dat de opvang een tussenstation is voor een definitieve plek in een verzorgings- of verpleegtehuis. Tot slot komt het voor dat de oudere zelf het probleem niet wil erkennen uit angst of schaamte, of omdat de situatie wordt vergoelijkt of gebagatelliseerd (‘het is toch mijn zoon, hij bedoelt het niet zo’.)

Mogelijk en wenselijk

Per situatie moet worden bekeken of een crisisbed bij ouderenmishandeling een mogelijke en wenselijke tijdelijke oplossing is. De vorm van het geweld en de relatie tussen slachtoffer en pleger zijn daarbij belangrijke factoren. Om die reden kan er dan voor worden gekozen om tegen de wens van de oudere in te gaan.

Het motiveren van de oudere voor de crisisopvang is dan een belangrijk aandachtspunt. Schaamte voor het geweld en loyaliteit aan/afhankelijkheid van de pleger kunnen ervoor zorgen dat de hulpverlening op afstand wordt gehouden. Een werkwijze voor het handelen in dergelijke situaties is opgenomen in het werkdocument Naar methodisch handelen bij ouderenmishandeling van Movisie.