Wanneer een huisverbod opleggen?

Criteria

Gezien de bepalingen in de Wet tijdelijk huisverbod en de definitie van ouderenmishandeling dient sprake te zijn van:

  • een situatie die leidt tot ‘ernstig en onmiddellijk gevaar’ voor het slachtoffer;
  • een relatie tussen slachtoffer en pleger die inhoudt dat het slachtoffer afhankelijk is van de pleger, hetzij voor zorg, hetzij op een andere manier;
  • een situatie waarin het mogelijk is dat het slachtoffer (eventueel met extra zorg) alleen in de woning achterblijft;
  • een situatie waarin de pleger hetzij woonachtig is in dezelfde woning als het slachtoffer, hetzij daar meer dan incidenteel verblijft. Het huisverbod kan dus worden opgelegd aan personen die niet op hetzelfde adres wonen.

Overwegingen van ondergeschikt belang

Bij 'ernstig en onmiddellijk gevaar' is het belangrijk (potentiële) slachtoffers en plegers zo snel mogelijk uit elkaar te halen. Het realiseren van een veilige situatie staat voorop! Overwegingen van ondergeschikt belang zijn:

  • De wens van het slachtoffer: uitgangspunt is dat, in een situatie van huiselijk geweld, slachtoffer en pleger vaak niet zelf in staat zijn om de mogelijkheden te zien om een einde aan het geweld te maken. Omdat het huisverbod juist bedoeld is om dit soort situaties open te breken, kan het zinvol zijn een huisverbod op te leggen tegen de wil van het slachtoffer in.
  • Behoud van een goede relatie tussen slachtoffer en pleger in de toekomst, gezien de afhankelijkheid van het slachtoffer: wanneer zowel pleger als slachtoffer de juiste hulp krijgt en het huisverbod niet als straf wordt gepresenteerd, hoeft de relatie er niet onder te lijden.

Juist bij ouderenmishandeling is het door de combinatie van afhankelijkheid, complexe problemen en de geringe medewerking van slachtoffer en pleger(s) moeilijk om op reguliere wijze in te grijpen, en kan het huisverbod uitkomst bieden.

Reactie achterblijvers

Wel is het belangrijk rekening te houden met de te verwachten reactie van de achterblijvers en uithuisgeplaatsten. Geïnterviewde hulpverleners geven aan dat het mogelijk is dat deze reactie ertoe zal leiden dat het ‘ernstig en onmiddellijk gevaar’ toeneemt als gevolg van het huisverbod. Bij ouderenmishandeling is vaak sprake van een situatie waarin het geweld al jaren voortduurt en geleidelijk aan steeds erger wordt. De band tussen het slachtoffer en de pleger is nauw: vaak zijn het de levenspartner of kinderen die het geweld plegen.

Risico bij interventie

Het radicaal doorbreken van deze relatie, door het opleggen van een huisverbod, zonder dat hier gesprekken aan voorafgaan, kan er voor zorgen dat de oudere in paniek raakt. Dit kan in die gevallen meer schade berokkenen dan goed doen. Alvorens een huisverbod op te leggen, is het daarom belangrijk zicht te hebben op het bestaan van dit risico. Ook dan is interventie mogelijk, maar dient dit op een voor de oudere zo min mogelijk bedreigende wijze te gebeuren.